در تاريخ 6/11/1387 سخنراني آقاي عمادالدين شيخ الحکمايي(کارشناس پژوهشي موسسه باستانشناسي) با عنوان"تاثير دو انديشه کهن بر کتاب آرايي و کالبد نسخه هاي خطي" در ساختمان شماره يک موسسه باستان شناسي(موقوفات دکتر محمود افشار) برگزار گرديد.

اين سخنراني که با حضور اساتيد، دانشجويان و علاقمندان همراه بود، قبلا در قالب طرح نوع پنجم در مهرماه سال جاري در آکادمي علوم اتريش ارايه شده و تکرار آن بر اساس نظر معاونت پژوهشي دانشگاه تهران مبني بر ارايه داخلي سخنراني هاي ارايه شده در سمينارهاي بين المللي صورت گرفته است.

 

چکيده مطالب ارايه شده به شرح ذيل است:

 

ويژگي‌هاي كالبدي نسخه‌هاي خطي و نيز شيوة نگارش و آرايش كتاب، در بررسي‌هاي دقيق و جزيي‌نگر، هميشه با برخي پرسشها و ابهام‌‌ها همراه بوده است. هدف اين مقاله، دسته‌بندي پرسشهاي مطرح‌شده در اين زمينه، طرح چند پرسش تازه، و پيشنهاد دو پاسخ براي دو دسته از اين سؤال‌هاست.

در بخش نخست اين مقاله با اراية نمونه‌ها، و شواهدي مكتوب از دوره‌هاي مختلف فرهنگ اسلامي و ايراني، وجود و استمرار دو انديشة كهن و پايدار ـ دست كم ـ در ايران‌زمين به اثبات برسد. اين دو باور كهن اعتقاد به «نحوست تربيع» و پرهيز از استفاده از شكل مربع كامل، و اعتقاد به رجحان اعداد فرد و گرايش غالب به استفاده از اين اعداد است.

در بخش دوم، با بررسي برخي بخش‌ها و ويژگي‌هاي نسخه‌هاي خطي(قطع، جلد، شكل كاغذ و تعداد اوراق كراسه‌ها‌، سرلوحه، انجامه، مينياتور و ...) تلاش شده است تا ميان موارد يادشده و اين دو باور ارتباطي ايجاد شود. در حقيقت تلاش سخنران بر آن بوده است كه نشان دهد باور به اين دو انديشه مي‌توانسته است عامل اصلي برخي رفتارهاي اين حوزه و پاسخي براي پرسشهاي يادشده باشد.